Lwów
Miasto. na Ukrainie, nad Pełtwią (dopływ Bugu); 714 tys. mieszk. (2005); przemysł środków transportu (autobusy), maszyn., elektrotechn. i elektron., precyzyjny, chem., lekki, spoż., miner.; węzeł kol., port lotn.; 16 szkół wyższych (w tym uniwersytet i politechnika); Zachodnie Centrum Nauk. AN Ukrainy; muzea. Miasto Rusi Halicko-Wołyńskiej, zał. w poł. XIII w.; 1349 przyłączony do Polski; prawa miejskie od 1356; miasto wielonar. charakterystyczne połączenie kultur: pol., ruskiej, ormiańskiej i żydowskiej; ośr. rel. 3 wyznań: rzymskokatol., prawosł. (1700 biskupstwo przekształcone w unickie), ormiańskiego; od 1661 jezuicka Akad. Lwow. (przekształcona w końcu XVIII w. w uniwersytet); od 1772 w zaborze austr., stol. Galicji; XI 1918 walki o L. (wojna polsko-ukraińska 191819); od 1918 w Polsce, stol. województwa; ośr. handlu; od IX 1939 pod okupacją sow., VIVII 1941 masowe mordy dokonane przez wycofujące się władze sow. i wkraczających do L. Niemców; 194144 pod okupacją niem., w nocy z 3 na 4 VII 1941 zamordowanie grupy wybitnych przedstawicieli nauki i kultury pol., eksterminacja ludności żydowskiej, ośr. pol. konspiracji (AK, BCh); 194591 w Ukr. SRR. Szczytowy okres rozwoju kulturalnego 1. poł. XVIIXVIII w. widoczny zwł. w architekturze (P. Grodzicki, B. Meretyn, J. de Witte) i rzeźbie (J. Pfister, J. Pinsel, F. Fesinger, A. Osiński); następny ważny okres rozwojowy przeł. XIX i XX w. (architekci Z. Gorgolewski, J. Zacharewicz, W. Sadłowski, F. Księżarski). Pozostałości cerkwi (XIII w.) i Wysokiego Zamku (XIV w.); stare miasto z bogatą zabudową hist.; katedra łac. (XIVXVIII w.) z kaplicami (XVII w.) Boimów i Kampianów; kościoły, m.in. Benedyktynek (XVI w.), Karmelitów Bosych (XVII w.), Karmelitanek Bosych (XVII w.), Bernardynów (XVII w.), Matki Bożej Śnieżnej (XVI, XIX w.), Dominikanów (XVIII w.), Św. Elżbiety (XIX w.); ponadto katedra Ormiańska (XIV w.); synagoga (XVII w.); cerkiew Wołoska (XIII, przeł. XVI i XVII w.); greckokatol. katedra Św. Jura (XVIII w.); ratusz (XIX w.); pałace: Arcybiskupi, Lubomirskich; arsenały (XVIXVIII w.); kamienice (XVXVIII w.); budynki użyteczności publ. (XIX i pocz. XX w.), m.in. Ossolineum, teatr miejski, uniwersytet, politechnika; pomniki, m.in. A. Mickiewicza (1889); Cmentarz Łyczakowski z Cmentarzem Obrońców Lwowa.